Wielcy Inżynierowie

Prawie wszystkie cywilizacyjne wynalazki znane Inkom są dziełem ich przodków, dawnych ludów i kultur peruwiańskich. Jednakże to potęga władzy i siła woli Inków sprawiły, że przed-hiszpańska cywilizacja Peru stawiana jest na równi ze starożytnymi kulturami Starego Świata.

(Dopełnieniem artykuły jest tekst: Inkowie – Synowie Słońca)

Budowniczowie Miast

Imperium Inków obejmowało trzy skrajnie odmienne strefy ekologiczne i klimatyczne: gorącą i pustynną strefę wybrzeża, kamienisty i chłodny płaskowyż, oraz wilgotną i upalną strefę lasów równikowych. Każda z nich oferowała inny surowiec budowlany i określała jakość zabudowy. Na zachodzie do wytwarzania niewypalanych cegieł (adobe) służyła glina, na andyjskim płaskowyżu powszechnym materiałem budowlanym był kamień, zaś w strefie leśnej drewno. Inkowie okazali się mistrzami budownictwa z kamienia. Ich miasta miały regularną siatkę ulic, przecinających się pod kątem prostym. Przy placu centralnym zlokalizowane były budowle ceremonialne i administracyjne. Każde miasto miało swą twierdzę (pucara), gdzie mieszkańcy mogli się schronić i bronić w razie zagrożenia. Historycy podkreślają znaczenie urbanistycznych osiągnięć Inków, przyrównując geometryczne i funkcjonalne rozplanowanie ich miast do projektów greckiego architekta Hippodamosa z Miletu (V w. p.n.e.), którego idee do dziś kształtują zasady zabudowy wielkich aglomeracji. Doceniają też wysoki poziom architektury militarnej, murów wznoszonych z wielkich, prostokątnych lub wielobocznych głazów cyklopich. Uznanie to wzrasta, gdy uświadomimy sobie, że do wydobycia, transportu i obróbki tych wielotonowych bloków Poddani Pana Inki dysponowali jedynie drewnianymi drągami, kamiennymi klinami i siekierami, rzadko dłutami wykonanymi z brązu.

Mistrzowie Drogownictwa

Utwardzone i wytyczone drogi budowano w Peru jeszcze przed Inkami, ale dopiero Synowie Słońca stworzyli tak doskonałą pod względem inżynieryjnym sieć połączeń drogowych, że Aleksander von Humboldt, oglądając ich pozostałości w XIX w., nazwał je „najbardziej pożytecznym i zarazem zdumiewającym dziełem którego twórcą jest człowiek” . XX-wieczny badacz tych urządzeń, Victor von Hagen, twierdził, że w skali całego starożytnego świata system drogowy wybudowany przez Inków ustępował jedynie sieci dróg Imperium Rzymskiego. Ale i tak pod względem zasięgu najdłuższej „autostrady” Rzymianie ustępowali Inkom, gdyż ich najokazalszy szlak komunikacyjny od Muru Hadriana, na pograniczu Brytanii i Szkocji, do Jeruzalem mierzył ok. 4500 km., podczas gdy andyjska Droga Królewska (Capacanan), biorąca swój początek w okolicach dzisiejszego Quito, a kończąca się w Rio Maule na terenie Chile, miała długość 5100 km. Obydwa imperia rozległe terytorialnie, zmilitaryzowane i scentralizowane, potrzebowały arterii komunikacyjnej dla szybkiego przemieszczania oddziałów wojskowych, transportu zaopatrzenia i należności ściąganych od podbitych ludów. Bez tych możliwości zarówno podbój coraz bardziej odległych od centrum terytoriów, jak i ich utrzymanie było niemożliwe. W przeciwieństwie jednak do starożytnych Rzymian, którzy budowali swe drogi przede wszystkim z przeznaczeniem dla transportu kołowego, Inkowie nie znający zastosowania koła (nie znali nawet koła garncarskiego), tworzyli swą sieć dla komunikacji pieszej i transportu jucznego. Jedynym zwierzęciem wykorzystywanym do tego celu – zresztą w całej Ameryce przedhiszpańskiej – była lama, sympatyczne i mądre zwierzę rodziny wielbłądowatych. Dlatego królewskie drogi Inków w porównaniu z Rzymskimi były węższe (5 – 7 m). Tam gdzie nie było potrzeby, np. na skalistym płaskowyżu, nie utwardzano ich, a na zboczach andyjskich dolin zaopatrzone były w stopnie.

System Irygacyjny

Umiejętność sztucznego nawadniania pól uprawnych na wielką skalę uchodzi za jedno z najważniejszych kryteriów, na których podstawie historycy awansują  starożytne kultury do miana rozwiniętych cywilizacji. W Peru, szczególnie w rejonie nadbrzeżnym, cierpiącym na notoryczny brak deszczów, pierwsze irygacyjne kanały pojawiły się już w pierwszym tysiącleciu przed Chrystusem. Po podboju regionów nadbrzeżnych Inkowie doprowadzili ten system do rozkwitu. Główne kanały zostały umocnione kamiennymi płytami, również z kamienia budowano groble i przepusty, kamiennymi murami zaczęto również umacniać krawędzie uprawnych tarasów.

Garcilaso de la Vega, opisując system nawadniający Imperium Inków, uznał, że przewyższa on najwspanialsze urządzenia znajdujące się na świecie. Potwierdzają to m.in. takie odkrycia archeologiczne, jak  wykuty w skale kilkumetrowy kanał w okolicach Cajamarki. Ma on formę wężowego zygzaka, dzięki czemu przepływająca nim woda, zgodnie z życzeniem projektantów, zwalniała swój bieg i wypełniała kanały sąsiednie.

Hodowcy i przetwórcy roślin – Medycyna Zielna

Inkowie byli doskonałymi znawcami medycyny naturalnej, wiedzę tą odziedziczyli po bardziej archaicznych niż oni kulturach starożytnego Peru, a przekazali ją  europejskim konkwistadorom, zapewniając w ten sposób jej przetrwanie. Dlatego również współczesna medycyna wiele zawdzięcza peruwiańskim czarownikom i znachorom.

Od początku. . . świat roślin uprawnych

Starożytni Peruwiańczycy udomowili ok. 40 roślin, co oznacza, że nie tylko potrafili je siać, pielęgnować i zbierać, ale także byli twórcami wielu krzyżówek, które po upływie stuleci sprawiały, że dzikie ziarna, owoce i bulwy wzbudzające dotychczas największy apetyt ptaków i gryzoni przybierały postać mogącą zaspokoić potrzeby żywieniowe człowieka. Taką tysiącletnią ewolucję na terenie Mezoameryki przeszła kukurydza, będąca obecnie najważniejszym zbożem Ameryki. Peru obdarowało świat prezentem nie mniejszej wagi – ziemniakiem (solanum sp.), który – szególnie w XIX stuleciu – uratował życie milionów mieszkańców Starego Świata, zagrożonych śmiercią głodową. Ziemniak w naturalnej, dzikiej postaci, jest wielkości pięciogroszówki, gorzki i twardy nawet po ugotowaniu. W Peru, szczególnie na terenach położonych powyżej 3000 m. n.p.m., gdzie uprawa kukurydzy jest niemożliwa ze względu na klimat, ziemniak zwyczajny, a także inne odmiany roślin bulwiastych, jak oca (szczawik bulwiasty) i ulloca (bulwotka, gładki ziemniak), stanowiły podstawę codziennej diety. Ważną rośliną w jadłospisie mieszkańców wyżyn Andów był ryż górski – quinoa.

Rośliny zapożyczone i lokalna ożywcza koka

Oprócz roślin udomowionych w Andach i uprawianych wyłącznie w tej strefie klimatycznej, już w dwa tysiące lat przed Chrystusem w nadmorskich rejonach Peru zaczęto sadzić rośliny przypuszczalnie zapożyczone z obszaru Meksyku i tam zaadaptowane. Obok kukurydzy było to kilka odmian dyni, tykwa, oleiste awokado, papryka chili, fasola pospolita i „jasiek”. Rośliną lokalną była koka (coca) zawierająca kokainę  (stąd nazwa tego alkaloidu). W XIX w. zdobyła ona uznanie wytwórców i konsumentów napojów orzeźwiających jako surowiec do produkcji coca-coli, wprowadzonej na rynek w USA w 1885 r. Napój ten zawierał zgodnie z nazwą wyciąg z afrykańskiego orzecha koli i andyjskiej koki. Dopiero w 1909 r. usunięto z coca-coli kokainę, pozostawiając niewielką ilość kofeiny, zawartej w koli. Pierwotna nazwa obowiązuje jednak nadal i jest zapożyczonym od Inków symbolem amerykańskiego stylu życia.

Ten artykuł znaleziono szukając poniższych fraz:

• osiągnięcia inków
• inkowie osiągnięcia
• starożytni inkowie
• wynalazki inków
• osiągnięcia cywilizacyjne inków
• medycyna inków
• osiągniecia cywilizacji inków
• dokonania inków
• inkowie wynalazki
• starożytni inkowie

Podobne Wpisy:

1. Inkowie – Synowie Słońca
2. Peru
3. Historia Peru cz. 2
4. Eldorado

Czytaj następną stronę: 1 2

Tags: Ameryka Płd., Historia